સોનાને લઈને ઘણી અટકળો ચાલી રહી છે. ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે યુદ્ધ વધુ તીવ્ર બની રહ્યું છે. કટોકટીના સમયમાં લોકો સોનામાં રોકાણ કરે છે. જોકે, હાલમાં સોનાના ભાવ દબાણ હેઠળ છે. આ વર્ષના જાન્યુઆરીમાં, સોનાનો ભાવ રૂ.1.91 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચી ગયો હતો, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી ઊંચો ભાવ છે. હકિકતમાં, જાન્યુઆરીમાં સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તર પર પહોંચ્યા પછી, સોનામાં 25%થી વધુનો ઘટાડો થયો છે. હાલમાં, 24 કેરેટ સોનાના 10 ગ્રામનો ભાવ રૂ.1.41 લાખની આસપાસ છે. દરમિયાન, ઘણા નિષ્ણાતો સોના પ્રત્યે આશાવાદી દેખાતા નથી. કેટલાક નોંધપાત્ર ઘટાડાની આગાહી કરી રહ્યા છે. પરિણામે, રોકાણકારો સોનાના ભાવિ માર્ગ વિશે અનિશ્ચિત છે.

શું સોનું ખરેખર 50% ઘટશે?

ખરેખર, કોઈનકોડેક્સ જેવા કેટલાક ટેક-સૂચકાંકોએ આગાહી કરી છે કે આ વર્ષના અંત સુધીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું 2,780 ડોલર સુધી ઘટી જશે, જે જાન્યુઆરીના ઉચ્ચતમ સ્તરથી લગભગ 50% ઘટશે. જોકે, અગ્રણી નિષ્ણાતો, ખાસ કરીને ગોલ્ડમેન સેશ અને જે.પી. મોર્ગન, માને છે કે સોનું 3,800 થી 4,000 ડોલરના મજબૂત સપોર્ટ ઝોનની આસપાસ સ્થિર રહેશે અને સંપૂર્ણપણે તૂટી પડશે નહીં.

નિષ્ણાતો સોનાના ભાવમાં ૫૦% ઘટાડા માટે ૧૯૮૦ અને ૨૦૧૨-૧૩ના વર્ષોને કારણો ગણાવે છે. જોકે, ઐતિહાસિક રીતે, ફક્ત એક જ વાર ભાવ સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યા પછી ૫૦% કે તેથી વધુ ઘટ્યો છે. જોકે, ભાવમાં ૨૦%થી ૩૦% નો ઘટાડો ઘણી વખત થયો છે.

૧૯૮૦માં ઐતિહાસિક પતન

જાન્યુઆરી ૧૯૮૦માં, ઈરાન કટોકટી અને સોવિયેત સંઘના અફઘાનિસ્તાન પરના આક્રમણને કારણે વૈશ્વિક ફુગાવામાં ટોચનો દર જોવા મળ્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ ૮૫૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યા. થોડા સમય પછી, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે આક્રમક રીતે વ્યાજ દરો લગભગ ૨૦% સુધી વધારી દીધા અને સોનાની ચમક ઝાંખી પડવા લાગી. ૧૯૮૨-૧૯૮૫ સુધીમાં, ભાવ ૩૦૦ અને ૩૫૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસની વચ્ચે આવી ગયો. આ તેના સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરથી ૬૦%થી વધુ ઘટાડો હતો, જેનો અર્થ થાય છે કે ભાવ અડધાથી વધુ ઘટી ગયા.

૨૦૧૧થી ૨૦૧૫ મંદી

૨૦૦૮ની વૈશ્વિક આર્થિક મંદી પછી, સલામત રોકાણ તરીકે સોનાની માંગમાં વધારો થયો. સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧માં સોનું પ્રતિ ઔંસ ૧,૯૨૦ ડોલરની તે સમયની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યું. જેમ જેમ યુએસ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રો સુધરવા લાગ્યા, રોકાણકારોએ સોનામાંથી ભંડોળ શેરબજારમાં ખસેડવાનું શરૂ કર્યું. ડિસેમ્બર ૨૦૧૫ સુધીમાં, સોનું પ્રતિ ઔંસ ૧,૦૫૦ ડોલરની નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયું હતું, જે તેના સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરથી લગભગ ૪૫% ઘટ્યું હતું.

હાલમાં જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું ૫,૫૯૫ ડોલર પ્રતિ ઔંસના નવા સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તર પર પહોંચ્યું હતું. જોકે, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવને કારણે વૈશ્વિક ફુગાવાના ભય અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરમાં ફરી વધારો થવાની ચિંતાને કારણે, સોનું તેના ટોચના સ્તરથી લગભગ ૩૦% ઘટીને ૪,૦૦૦ ડોલરની નીચે આવી ગયું હતું, અને વધુ ઘટાડાની આગાહી કરવામાં આવી રહી છે.

ટેકનિકલ વિશ્લેષકો માને છે કે છેલ્લા બે વર્ષમાં સોનાના ભાવમાં થયેલો આકરો વધારો અતિશય હતો. બજારનો નિયમ છે કે જ્યારે કોઈ વસ્તુ તેના આંતરિક મૂલ્યથી નોંધપાત્ર રીતે ઉપર વધે છે, ત્યારે તે તેના ઐતિહાસિક સરેરાશ પર પાછી ફરે છે.

આની ભારતીય બજાર પર કેવી અસર પડી?

તમને આશ્ચર્ય થશે કે ભારતમાં સોનાના ભાવ ક્યારેય અડધા કેમ થયા નથી? આનું મુખ્ય કારણ યુએસ ડોલર સામે રૂપિયાનું નબળું પડવું અને સોનાની આયાત ઘટાડવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલી આયાત જકાત અને કર છે. જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ 40% ઘટે છે, ત્યારે ડોલર સામે રૂપિયાના નબળા પડવાને કારણે ભારતીય બજારમાં ઘટાડો ઘણીવાર માત્ર 15% થી 20% સુધી ઘટી જાય છે, જે ભારતીય રોકાણકારો પર ઘટાડાની અસરને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.