એક તરફ દેશમાં છૂટાછેડાનું પ્રમાણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે ત્યારે બીજી તરફ ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ બાળકો પર તેની પ્રતિકૂળ અસરો અંગે ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. તેમનો દાવો છે કે જો માતાપિતા છૂટાછેડા લે અથવા મૃત્યુ પામે તો નાના બાળકો માટે મૃત્યુનું જોખમ બે ગણું વધી જાય છે. મુંબઈ સ્થિત ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર પોપ્યુલેશન સાયન્સના સંશોધકોએ આ પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થયેલા 2.32 લાખ બાળકોના ડેટાના આધારે અહેવાલ આપ્યો છે કે આવા બાળકોમાં મૃત્યુદર પ્રતિ 1,000માંથી 62 સુધી પહોંચી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે આ દર 34 ની આસપાસ હોય છે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે શિશુ મૃત્યુ દર 1,000 જીવંત જન્મો દીઠ માપવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં મૃત્યુ અંડર-5-એમઆરમાં નોંધાય છે. અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું છે કે છૂટાછેડા પછી મુસ્લિમ પરિવારોમાં બાળકો માટે આઇએમઆર દર હજાર દીઠ 94 સુધી પહોંચે છે. આ હિન્દુ પરિવારો માટે 51 કરતા ઘણો વધારે છે જેમણે છૂટાછેડાનો અનુભવ કર્યો છે. અહેવાલ આ માટે કોઈ ચોક્કસ અને નક્કર કારણ આપવામાં નિષ્ફળ ગયો. ખ્રિસ્તીઓમાં આ દર સૌથી ઓછો 21 છે અને શીખોમાં સૌથી વધુ 64 છે.

સામાજિક વર્ગ દ્વારા કરવામાં આવેલા વિશ્લેષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે છૂટાછેડાનો ભોગ બનેલા એસટી પરિવારોમાં સૌથી ઓછો આઇએમઆર 41 હતો, ત્યારબાદ ઓબીસી પરિવારોમાં 48, સામાન્ય પરિવારોમાં 56 અને એસસી પરિવારોમાં 62 હતો. આ એકંદર આઇએમઆર સાથે વિરોધાભાસી છે, જે સામાન્ય પરિવારો માટે 28, ઓબીસી પરિવારોમાં 34, એસસી પરિવારોમાં 40 અને એસટી પરિવારોમાં 41 છે. એવું કહી શકાય કે છૂટાછેડા એસટી પરિવારોમાં બાળકો માટે જોખમ વધારતું નથી, પરંતુ તે અન્ય વર્ગોમાં વધે છે.

ફેમિલી હેલ્થ સર્વે અને વસ્તી ગણતરીના આંકડા દર્શાવે છે કે દેશમાં છૂટાછેડાનો દર લગભગ એક ટકા છે. સેમ્પલ રજીસ્ટ્રેશન સિસ્ટમ 2024 મુજબ, દેશની વસ્તીના 3.5 ટકા લોકો છૂટાછેડા લીધેલા છે. નોંધપાત્ર સંખ્યામાં કેસ ઓછા નોંધાતા હોવાથી, વાસ્તવિક આંકડા ઉપલબ્ધ નથી. કેરળ, તમિલનાડુ અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાં, છૂટાછેડાનો દર છ થી 12 ટકાની વચ્ચે હોવાનું નોંધાયું છે, અને તે સતત વધી રહ્યો છે.